Rowerem, kajakiem albo pieszo. Mazowsze to idealne miejsce dla wielbicieli zamków, skansenów, pałaców, meandrów rzek i lasów.

Zaczynamy sezon turystyczny na Mazowszu! A nie ma do tego lepszej okazji, niż długi weekend. Jest w czym wybierać. Malownicze i różnorodne trasy rowerowe, spływy kajakowe, a także wiele imprez plenerowych, w tym organizowane przez samorząd województwa mazowieckiego MAZOpikniki. Z bogatą ofertą na turystów czekają również nasze instytucje kultury.

Do spędzenia długiego weekendu na Mazowszu zachęca członkini zarządu województwa Anna Brzezińska. – Mamy tyle wspaniałych, bardzo ciekawych miejsc. Związanych z historią, ale też bardzo ciekawych pod względem rekreacyjnym czy wypoczynkowym. A tradycyjne, mazowieckie przysmaki dodają siły i energii w trakcie intensywnego zwiedzania. Korzystajcie z tego, co oferuje nam Mazowsze! 

Rok 2025 był rekordowy dla turystyki w województwie mazowieckim. Ponad 12 procentowy wzrost w stosunku do roku poprzedniego. Nasz region był najczęściej wybieraną destynacją turystyczną w Polsce, wyprzedzając m.in. Małopolskę i Dolny Śląsk. Szczególnie dynamicznie rośnie ruch turystów zagranicznych, ich liczba osiągnęła poziom 2,18 mln osób. Coraz większą rolę odgrywa Warszawa, która przyciąga na krótkie, intensywne wyjazdy typu city break. W 2025 roku miasto odwiedziło około 5,5 mln turystów, wyraźnie wyprzedzając inne duże ośrodki miejskie w Polsce, takie jak Kraków czy Wrocław (więcej na www.mrot.pl).

Mazowsze to przede wszystkim bogata oferta. Od atrakcji miejskich, wydarzeń kulturalnych po miejsca sprzyjające odpoczynkowi i aktywnemu zwiedzaniu. Coraz chętnej turyści kierują swoje kroki w stronę Kampinoskiego Parku Narodowego, a także wybierają aktywną formę wypoczynku w postaci spływów kajakowych, wycieczek rowerowych czy pieszych wędrówek szlakami tematycznymi.

Co warto zobaczyć na Mazowszu? Podróżując po naszym regionie zachęcamy do odwiedzenia mazowieckich instytucji kultury.

Spotkanie z Żółtą Damą na zamku w Liwie

Książęcy zamek od ponad dwóch dekad gości w swych murach miłośników historii i rekonstrukcji historycznych.

Słynie z unikalnych kolekcji różnego rodzaju broni i militariów z czasów rzymskich aż do ostatniej wojny. Na uwagę zasługuje kolekcja bagnetów z dwudziestu różnych krajów.

Legenda głosi, że spacerując po zamkowych komnatach gotyckiego zamku, należy się mieć na baczności. Z umieszczonego na klatce schodowej portretu schodzi bowiem legendarna Żółta Dama, aby przypomnieć o swoim istnieniu. Błąka się nocą, szukając po śmierci uwolnienia od ciężaru winy. To duch pięknej Ludwiki, żony kasztelana, którą mąż niesprawiedliwie posądził o niewierność i ukrycie podarowanych brylantów. Po ścięciu pięknej kasztelanki okazało się, że kosztowności ukradła sroka.  

Będąc w okolicy warto wybrać się na Sowią Górą. To znajdujący się na niewielkim wzniesieniu punkt widokowy na malowniczą dolinę rzeki Liwiec. A jeśli pogoda dopisze można także zaczerpnąć wodnych kąpieli, zorganizować spływ kajakiem lub obserwować faunę i florę historycznego pogranicza Mazowsza i Podlasia.

Muzeum Wsi Radomskiej –

Położone dosłownie w dolinie Mlecznej, czyli prawobrzeżnego odpływu Radomki. Miód? Też się znajdzie! To obszar 32,5 ha, na którym można podziwiać 80 obiektów architektury ludowej. Na zwiedzających czekają chałupy, dworki, kościoły i młyny wodne. Wszystko zachowane z największym pietyzmem i dbałością o szczegóły. I nie jest to ostatnie słowo! Na montaż czeka kolejnych 20 obiektów!

W swoich zbiorach, oprócz obiektów architektury muzeum szczyci się także bogatą kolekcją eksponatów ruchomych. To ponad 16 000 przedmiotów, wśród których na szczególną uwagę zasługują kolekcje uli i narzędzi pszczelarskich, maszyn rolniczych i sztuki ludowej.

Oddziałem Muzeum Wsi Radomskiej jest Muzeum im. Oskara Kolbera w Przysusze, z malowniczą siedzibą w zabytkowym dworze rodziny Dembińskich herbu Nieczuja. To tu gromadzone, opracowywane naukowo i eksponowane są zabytki i materiały prezentujące dzieła tego wybitnego etnografa, folklorysty i kompozytora.

Stosunkowo nieduża odległość między Muzeum Wsi Radomskiej a jego oddziałem w Przysusze sprawia, że jest to obowiązkowa pozycja na długi weekend dla każdego, kto chciałby organoleptycznie sprawdzić, jak to drzewiej bywało.

Kurpie, Puszcza Zielona i Muzeum Kultury Kurpiowskiej

Kurpiowska Puszcza Zielona, rozciągająca się na północ od Ostrołęki i Nowogrodu, oferuje tyle turystycznych atrakcji i ciekawostek, że można by w niej spędzić wiele dni.

Wyprawę na Kurpie Zielone zacząć można od Ostrołęki, a w zasadzie od tamtejszego Muzeum Kultury Kurpiowskiej mieszczącego się w pięknej kamienicy przy ulicy Józefa Bema 8. Bogate zbiory, między innymi słynnych wycinanek kurpiowskich, związane z szeroko rozumianą kulturą kurpiowską pozwolą nam przygotować się do dalszej podróży.

Ostrołęka to miasto, którego nazwa została zapisana na Łuku Triumfalnym w Paryżu, z pięknym Mostem Madalińskiego wzorowanym na moście w Sewilli. Tutaj właśnie mieści się siedziba Związku Kurpiów, tutaj więc rodzi się najwięcej pomysłów na to, jak tradycje, kulturę i język Kurpiów zachować, ożywiać i przybliżać innym.

Będąc w okolicy, koniecznie trzeba odwiedzić Zagrodę Kurpiowską w Kadzidle, gdzie możemy podziwiać zarówno piękno ludowej architektury, jak i wyposażenie dawnych wnętrz.

Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu

Położony w malowniczej dolinie rzeki Sierpienicy skansen pozwala przenieść się do świata mazowieckiej wsi z przełomu XIX i XX wieku.

Na terenie 60 hektarów zgromadzono ponad 80 obiektów tradycyjnej architektury, tworzących charakterystyczną dla Mazowsza wieś rzędową. To chaty mieszkalne, budynki gospodarskie, dwór, a nawet wciąż działający wiatrak koźlak, który wprawiany jest w ruch w każdą niedzielę
w sezonie turystycznym. Jednym z najbardziej charakterystycznych miejsc w muzeum są zagrody z Czermna i Izdebnej, których ściany pokryte są niebieskim barwnikiem.

Wystawy okolicznościowe w izbach chłopskich zmieniają się wraz z porami roku i tradycyjnymi świętami. Wiosną wnętrza ozdabiane są kolorowymi palmami i pisankami, przypominając
o wielkanocnych zwyczajach. Z kolei zimą w chatach pojawiają się snopy zbóż i choinki przyozdobione w tradycyjny dla mazowieckiej wsi sposób.

Skansen przyciąga nie tylko zwiedzających, ale i filmowców. Muzeum było tłem, trzeba dodać – niezwykle efektownym, dla takich produkcji jak „Pan Tadeusz” czy „Ogniem i Mieczem”. Zwiedzanie można więc połączyć z próbą dopasowania filmowych lokacji do sierpeckich zagród.

Książąt Mazowieckich w Ciechanowie – czarny pies i tajemniczy skarb

Zbudowany na bagnistym terenie, o murach wysokich na 10 metrów. Od ponad pół wieku gości
w swych murach miłośników historii i rekonstrukcji historycznych. 

Powstał na przełomie XIV i XV wieku z inicjatywy księcia Janusza I. Pełnił funkcję zarówno obronną i rezydencjonalną. Wielokrotnie rozbudowywany i modernizowany, z czasem popadł w ruinę. Po II wojnie światowej rozpoczęto badania oraz prace restauracyjne, dzięki którym do dziś pozostaje jednym z najbardziej charakterystycznych zabytków północnego Mazowsza.

To właśnie na dziedzińcu ciechanowskiej warowni Sienkiewicz umieścił pojedynek Zbyszka  
z Bogdańca i Rotgiera. Według legendy, płynąca przez Ciechanów Łydynia zyskała swoją nazwę od niezwykle entuzjastycznej reakcji miejscowych rybaków na widok kąpiącej się nieopodal zamku królowej Bony. W murach ponad 600 letniej warowni musi znajdować się ten unikatowy pierwiastek, który przyciągał tu koronowane głowy i powieściopisarzy, a dziś, podczas wielu sezonowych imprez rycerskich tłumy odwiedzających. Czemu nie sprawdzić tego osobiście?  

Zwiedzający muszą jednak uważać po zmroku! Zamek nawiedza Biała Dama – żona kasztelana, która przez wrodzoną skłonność do gubienia prezentowanej przez małżonka biżuterii została skazana na śmierć poprzez ścięcie. Po dziś dzień spaceruje między basztami szukając sprawiedliwości. To nie jedyna z historii z dreszczykiem z ciechanowskich lochów. O Czarnym Psie nie będziemy pisać, musicie przekonać się na miejscu. Kto wie? Może to Wam przypadnie fortuna, której strzeże.

A po wizycie na zamku koniecznie odwiedźcie oddalone zaledwie o kilka kilometrów Muzeum Romantyzmu w Opinogórze.

Warszawa

Co ma Paryż albo Wiedeń, czego nie ma Warszawa? Stolica zdobywa coraz większe uznanie wśród turystów nie tylko z Polski, ale i zagranicy. Brytyjski „The Times” uznał ją nawet za najlepsze miejsce w Europie na weekendowy wyjazd! I w pełni się z tym zgadzamy, a na poparcie tej tezy mamy twarde statystyki. Z najnowszego raportu „Turystyka w Warszawie. Aktualne dane” wynika, że w ubiegłym roku stolicę odwiedziło ponad 23 miliony osób.

Warszawa zachwyca pięknem swojej architektury, krajobrazami, ale także ofertą kulturalną. Szczególnie warto zwrócić uwagę na placówki prowadzone przez samorząd województwa, każdy najdzie coś dla siebie.

Miłośnicy historii z pewnością docenią Państwowe Muzeum Archeologiczne oraz Muzeum Niepodległości. Pierwsze pozwala poznać bogactwo kultury ludowej i tradycji wielu regionów, drugie natomiast opowiada o drodze do wolności i najważniejszych momentach z dziejów naszego kraju.

Natomiast fanom sportowej rywalizacji polecamy Muzeum Sportu i Turystyki, gdzie gromadzone są wyjątkowe pamiątki związane z największymi sukcesami polskich sportowców. W swoich zbiorach, liczących blisko 60 tysięcy eksponatów, posiada m.in.: wyjątkową kolekcję medali
i pochodni olimpijskich, kajak Karola Wojtyły, późniejszego papieża Jana Pawła II czy najmniejszą książkę olimpijską w historii. Muzeum posiada również wyjątkowe zbiory filatelistyczne
i numizmatyczne, 56 tys. fotografii, 37 tys. książek i czasopism oraz tysiące dokumentów
i archiwaliów.

A jak najlepiej poruszać się między muzeami? Najwygodniejszym sposobem przemieszczania się po Warszawie jest transport publiczny: autobusy, tramwaje, metro i Szybka Kolej Miejska. Potwierdzają to badania – aż 80% turystów korzysta z komunikacji miejskiej. Popularnością cieszą się również rowery Veturilo. Od 1 maja ruszyły Warszawskie Linie Turystyczne, dzięki którym można odbyć podróż zabytkowym tramwajem, autobusem, promem lub statkiem wycieczkowym.

Do powiatów okołowarszawskich trafiło już ponad 6,6 mln zł z programów wsparcia. Sejmik województwa pomoże m.in. w wymianie oświetlenia ulicznego, budowie centrów integracyjnych, remoncie chodników, świetlic wiejskich i placów zabaw, modernizacji obiektów sportowych czy wzmocnieniu działalności młodzieżowych rad. A to nie koniec! Przed nami kolejne programy wsparcia i kolejne umowy.

Do samorządów lokalnych trafiły pieniądze z programów „Mazowsze dla sołectw”, „Mazowsze dla lokalnych centrów integracyjnych”, „Mazowsze dla młodzieży” i z „Mazowieckiego programu rozwoju bazy sportowej”.

– Konsekwentnie pomagamy samorządom lokalnym w realizacji ważnych projektów. W tym roku na programy wsparcia przeznaczymy aż 840 mln zł. Efekty tych inwestycji widać praktycznie w każdej gminie. Nowe boiska, place zabaw czy wozy strażackie. Chcemy, aby mieszkańcom Mazowsza żyło się tu dobrze, a także by czuli się bezpiecznie – zaznacza Anna Brzezińska, członkini zarządu województwa mazowieckiego.

Wsparcie inicjatyw sołeckich

Program „Mazowsze dla sołectw” od lat cieszy się dużą popularnością. To dzięki niemu powstają siłownie plenerowe, place zabaw, a świetlice wiejskie zyskują nowe wyposażenie. Maksymalne wsparcie na jeden projekt to 15 tys. zł, a dofinansowanie może pokryć do 50 proc. kosztów inwestycji. Gmina mogła złożyć maksymalnie dwa wnioski, a każdy z nich musiał dotyczyć innego zadania.

Podpisane do tej pory umowy opiewają na kwotę 540 tys. zł, co pozwoli na realizację 23 zadań. W sumie w powiatach podwarszawskich zostaną zrealizowane 54 projekty solecki, a wsparcie sejmiku województwa wyniesie 1,3 mln zł.

Mazowsze dla lokalnych centrów integracyjnych

Sejmik województwa również w tym roku pomoże w budowie nowych świetlic wiejskich i centrów integracyjnych, remontach domów kultury czy zakupie i montażu świetlic kontenerowych. Wsparcie z programu „Mazowsze dla lokalnych centrów integracyjnych” trafi do 2 gmin w powiatach otwockim i legionowskim. Gmina Celestynów (pow. otwocki) otrzyma 200 tys. zł na utworzenie Centrum Aktywności Międzypokoleniowej w Starej Wsi, a gmina Serock (pow. legionowski) dzięki 200 tys. zł zmodernizuje pomieszczenia biblioteki w Serocku.

Wsparcie w wysokości po 200 tys. zł trafi też do trzech beneficjentów z powiatu wołomińskiego i czterech z powiatów piaseczyńskiego i warszawskiego zachodniego. Dzięki temu zostanie m.in. zmodernizowane Powiatowe Centrum Kultury Fabryczka w Wołominie, a Miejski Dom Kultury w Wołominie zyska nowe wyposażenie. Władze regionu przekazały na ten cel 1,8 mln.

W sumie w powiatach podwarszawskich zostanie zrealizowanych 19 projektów, na które sejmik przeznaczy w sumie 3,8 mln zł.

Wsparcie dla młodzieżowych rad

Władze regionu nie zapominają też o młodych mieszkańcach Mazowsza, którzy chcą angażować się w życie swoich lokalnych społeczności. To z myślą o nich samorząd województwa realizuje program „Mazowsze dla młodzieży”. W tym roku na wsparcie inicjatyw rad młodzieżowych w powiatach okołowarszawskich sejmik przeznaczył ponad 800 tys. zł.

Rozwój bazy sportowej na Mazowszu

Władze regionu we współpracy z Ministerstwem Sportu i Turystyki realizują „Mazowiecki program rozwoju bazy sportowej”. Dofinansowanie może być przeznaczone na budowę i modernizację obiektów sportowych, dostosowanie infrastruktury sportowej do potrzeb osób z niepełnosprawnościami czy poprawę zaplecza szatniowo-sanitarnego.

W powiecie legionowskim wsparcie trafi do Serocka. Gmina otrzymała 800 tys. zł na modernizację infrastruktury sportowej na terenie miasta i gminy Serock.

Z kolei do gminy Wołomin trafi 119 tys. zł na przebudowę boiska w miejscowości Czarna. Z kolei gmina Błonie (pow. warszawski zachodni) dzięki 2 mln zł wsparcia wybuduje arenę lekkoatletyczną na terenie stadionu miejskiego w Błoniu.

Autobusy dla szkół

W ramach czwartej edycji programu „Autobusy dla mazowieckich szkół” samorząd województwa pomaga gminom w realizacji ustawowego obowiązku dowozu uczniów do szkół. W tym roku na zakup pojazdów dla 34 beneficjentów władze Mazowsza przekazały 10 mln zł. Wśród nich znalazła się także gmina Tłuszcz, która na zakup nowego autobusu otrzymała 282 tys. zł. Gminy Stare Babice i Tarczyn na zakup 2 autobusów szkolnych otrzymały po 314 tys. zł.

Wsparcie na zakup autobusów szkolnych trafi do 6 gmin z powiatów okołowarszawskich. Będzie to w sumie 1,8 mln zł.